دياقوذا دياقوذا : اكثر نزلات حاره و سرفهء خشك را مفيد است و سينه و حلق را نرم گرداند . صنعت آن : بگيرند خشخاش تيغ نزده با تخم ، بيست عدد ؛ تخم خطمى سفيد ، كتيراى سفيد ، صمغ عربى ، تخم خبازى ، بهدانهء به شيرين ، از هر يك ، پنج درم ؛ اصل السوس بيست درم ؛ بزرقطونا ده درم و در نسخهء ديگر بيست درم است ؛ مجموع را در شش رطل آب باران ، دو شبانه روز بخيسانند تا نرم شود پس به آتش ملايم بپزند تا مهرّا شود و آب به نصف رسد ؛ پس بپالايند و با يك من ، قند سفيد به قوام آورند . مقدار شربت : شربتى تام تا پنج مثقال . و در نسخهء ديگر اين دياقوذا به جاى قند سفيد ، ميپختج است . سيد اسماعيل گفته در ذخيرهء خود كه بعضى اطبا ، قند سفيد نيم من و ميپختج نيم من مىكنند و بعضى ميپختج نيم من و عسل مصفّا نيم من مىكنند و اگر به جاى هر دو شكر كنند روا باشد ، مىفرمايند كه اگر به جاى همه يك من ، فانيذ سنجرى با يك من ترنجبين يا هر دو ، از هر يك ، نيم من كنند بهتر است . « 1 » دواء التربد دواء التربد : به نسخهء آن مرحوم . خواص : قالع بلغم غليظ و لزج از عمق بدن و منقى معده و رحم و دماغ از بلغم و سوداء است و نافع است از براى ماليخوليا و جنون و صرع و نافع است از براى سعال بلغمى مزمن و درد سينه . صنعت آن : تربد سفيد خراشيده به روغن بادام شيرين چرب نمودهء مرضوض سه درم ؛ زنجبيل يك درم ؛ مصطكى رومى نيم درم ؛ كتيرا نيم درم ؛ پوست هليلهء كابلى يك درم و نيم ؛ غاريقون سفيد يك دانگ ؛ نبات سفيد هفت درم ؛ كوفته ، بيخته ، كفلمه كنند و بعد از آن آب نيم گرم بنوشند . بدان كه در دواء التربد مبالغه در نرم كوفتن و بيختن نبايد كرد ، بلكه بايد كه اندكى درشت بيخته شود . « 2 »

--> ( 1 ) . همان ، ج 1 ، ص 402 . ( 2 ) . همان ، ص 592 .